گوگ – د نورجهان سيد ليکنه

د کليو د کورونو لوې خونې د دېوال په وروستۍ سر کې د کالیو، بسترو او قيمتي شيان د ایښودلو لپاره به ” گوگ” جوړيدل. د دې رواج اوس هم په يو نا يو ډول پاتې دی. پښتانه چې له اره یې ډېره برخه غریبان دي نو اولادونه له موراو پلار سره یو ځای په […]

د نيبو غر

په انجيل کې راغلي دي چي موسا پېغمبر د معاب د زمکې نه د نيبو لوړې ته وختلو. او بيا خداې تعالی هغه ته د اريحه، بېت المقدس او بېت اللحم ووښودل. ” پاک پروردگار ورته وويل چې ابراهيم اسحاق او يعقوب ته مې د دې زمکې قسم ورکړې دی.” د ۲۰۰۱ م کال په […]

د نړۍ تر ټولو کوچنې – د بلوچستان جربوع

جربوع هغه واړه موږک وي چې په شگو کې موندل کېږي، د کنگرو په شان ښکاري او وړانديني پښې يې لنډې وي نو د په وروستيو دوو پښو ودرېږي. د د ې پوست نرم او د شگو د رنگ وي او د سوي په شان اوږده غوږونه لري. د بلوچستان لېشې جربوع په نړۍ کې […]

د انگرېز جاسوس

د هند ” ډېره دون” غرنۍ سيمه د خپلې ښکلا او ونو لپاره شهرت لري. په ۱۸۰۲ م کې دلته د انگرېزانو جاسوسان روزل کيده. دوي د هند د زمکې او د اوبو د کچ کولو يوه پراجه پېل کړه چې تر مرکزي اېشيا د غرونو او هلته د اوسېدونکو په اړه پورا معلومات ولري. […]

کال څه وي؟

په پښتو کې د ” کال” تورې د سانسکرت ژبې نه راپاتې دی چې وخت، زمانې يا يوې دورې ته وايي. د نړۍ په هرې ژبې کې د کال لپاره خپل توري او زيات د زمانې او د وخت مانا ورکوي. د زمکې کره د لمر چاپېره تاوېږي او د فلکياتو علم وايي چې يو […]

د صفيه حليم نوې کتاب

د هندوستان پښتانه – روهيلکهنډ – د کتابونو د لړۍ پينځمه برخه ده چې په هند کې د پښتنو په اړه څېړنې شوي دي. د هند تر ټولو لوې ايالت اتر پردېش ( يو- پي ) کې د روهيله پښتنو د ژوند، د دوي د پرمختگ او د مغل سلطنت په ټينگولو او ماتولو کې […]

د کرسمس نمانځنې څنگه پېل شوې؟

په ټولې نړۍ کې مسيحيان د دسمبر په ۲۵ يا د جنوري په ۶ نېټه د حضرت عيسا علېه السلام د زيږېدو ورځ نمانځي چې په انگرېزي کې ورته کرسمس وايي. د ميلادي جنتري ( کلېنډر) د عيسا (ع) د ژوند نه پېل شو خو د هغه د زيږېدو ورځ او مياشت چا ته نه […]

لومړې کاغذ

په ۱۸۷۲ م کې د مصر انجينير حسن رجب يو لرغونې بوټې د فرانسې نه راوړو چې پخپل هيواد کې يې وکري. هغه ځنگلي بوټې په اصل کې د مصر و خو هلته د زرگونو کالو په موده کې په بې درېغه پرېکولو تر نولسمې پېړۍ الونيا شو. دا بوټې “پپايرس” نومېږي چې د شپږ […]

روپ متي او باز بهادر

په څوارلسمې ميلادي پېړۍ کې د افغانستان د غور د واکمنو يو مهم مرکز د هند ” مالوه” سيمه وه. دلاور خان په مالوه کې د غوريانو له خوا حاکم ټاکل شوې و او په ۱۳۹۲ م کې يې د ډېلي نه خپلواکي واخيسته. خو تر لسو کالو هغه شاهي نشان او تاج او تخت […]

چوري يا ماليده

د صفرې اسلامي مياشت په پښتونخوا کې ” د چوري مياشت” نومېږي. څو کاله پخوا هم د دې مياشتې په لومړۍ چارشنبې ښځو د غنمو کلکې پتيرې به له تنور راوويستې او په يو کټ يا پر زمکه هوار شوي پوزي او يا څادر به يې ماتې کړې. د کور جينکو يا گاونډېان به يې […]