د کابل سرګذشت (۲)

مولانا عبید الله سندهي او د ده مل مولوي لغاري، په اګست ۱۹۱۵م کې د هندوستان څخه خپل سفر پېل کړو. د کوټې او بیا د کندهار نه کابل ته روان شول نو د ترکي او جرمني د استاځو یوه ډله چې د هندوستان راجا مهندر پرتاب او مولوی برکت الله هم ورسره وو، ایران […]

لویه وچه

په عربي کې القاره، فارسي کې براعظم، انګریزي کې کانټینټ او د پښتو لویه وچه د زمکې هغه برخې ته وایی چې چاپېره ترې سمندر وي. زمونږ نړي په داسې اوو (۷) برخو ( زمکو) ویشلی ده چې ملینونو کاله پخوا خپلو کې تړلي وو. تر ټولو لوی ایشیا یا آسیا نومېږي چې د زمکې […]

خوږه وله

په اردو (هندي) کې ملټهي، فارسي کې “شیرین بویه” او په انګریزي کې “لیکرش” هغه خوږ لرګی وي چې په حکیمي داروګانو کې کارېږي. په پښتو کې د دې نور نومونه، غو‌ژکۍ، خوږکی او خوږولی دي. شا و خوا ۵۰۰۰ کاله پخوا انسان د وحشي بوټو په لټون کې د یو بوټي جرړه پیدا کړه […]

روس کیپل

د خیبر په سیمه کې ځینو سپین ږیرو ته اوس هم د” پیرنګي ماما” او د “اپریدو پېرنګي” کیسې یادې دي. د شلمې پېړۍ په پېل کې د صوبه سرحد (خیبر پښتونخوا) کمشنر “سر جورج روس کیپل” کمیس پرتوګ په غاړه، پټکی په سر، روانه پښتو کې ولس سره خبرې کولې. کله کله یو متل […]

سوله ټوپ

تر ۱۹۶۰م هم د پیښور پولیسو د خاکي رنګ ټوپۍ ( خولۍ) په سروله چې خلکو به ورته ټوپ او ځینو “چلمچي” ويل. په لیدو کې به دا ټوپۍ درنه ښکاریده خو په اصل کې ډېره سپکه وه. د چلمچي په بڼه جوړدغه خولۍ د “سوله- سولا- شولا” نومې بوټي د سپین مغز (پیت) نه […]

د سوفایټوس ډبرلیک

په کندهار کې موندل شوی ډبر لیک، د میلاد څخه دوه پېړۍ وړاندې، د یو کور په دېوال کې خښ و. په کندهار کې د میلاد نه درې پېړۍ وړاندې یوناني او ارامیک ‌سرکاري ژبې وې او هلته نه موندل شوی د اشوکا په ډبر لیک هم دغه دواړه ‌ژبې کنده وې. خو په یوناني […]

نوبل انعام

په ۲۰۱۴م کې د نړۍ تر ټولو کم عمر نوبل انعام ګټونکی او لومړۍ پوښتنه، اوولس کلنه ملاله یوسفزۍ وه. په دې کې د هندوستان د ماشومانو د حقوقو مبارز “کیلاش ستیارتهي” ورسره شریک و. الفرډ نوبل په ۲۱ اکتوبر ۱۸۳۳م کې د سویډن په سټاک هوم ښار کې وزیږیدو. پلار يې انجینیر او د […]

د نوادراتو سفر

د ۲۰۲۶م په پېل کې امریکا، پاکستان ته هغه ۱۳۳ لرغوني توکي بیرته وسپارل چې د دې له میوزمونو او د ګندهارا له سټوپو غلا شوي وو. د دې ټول مادي ارزښت دیارلس میلینه ډالر تخمین شوی دی. په ۲۰۲۱م کې امریکا ۱۹۲ لرغوني توکي چې بیه يې درې نیم میلین ډالر او په ۲۰۲۲م […]

دړۍ یا سیندور

د ماشومتوب په یادونو کې مې کلیوال ودونو هر دود ته پام و. کله چې ناوې ته به يې اوربل جوړ کړو نو یوې ښځې به ورته په ویښتو( لاره) سور رنګ پوډر ووهلو. وروسته مې د دې نوم “دړۍ” او بیا هندي فلمونو کې د “سیندور” په نوم وپیژندلو. د ویښتو تر منځ لارې […]

شغۍ

د پښتونخوا په غرونو کې د سپرلي، یوه وحشي ترکاري د غشو په شان زمکه کې ښکاره شي. د بنګښو، وزیرو، ځاځیو او خټکو په سیمو کې د دې خپل نومونه دي. شغۍ، شوغۍ، شیبۍ، شېجۍ، شوبۍ، تیندوړی، که چوه، کاچوه، ری چوه، لختۍ، بندوکۍ او غړاونګه يې څو بیلګې دي. د انګریزي “ایسپیراګس” د […]