Category: لنډ معلومات

ګاګره

د کابل ژمې زمهرير دې. ما د بتخاک له ګاګرو تېره کړه چې ځمه ګاګره (تلفظ لکه خاوره یا واوره) د “ګهګهر” نه راوتلی پښتو ټکی دی چی ریښه يې په سانسکرت کې ده. هغه کمیس چی لمنه يې ګول (ګردی)، په پښتو کی ګګره یا ګاګره او په انګریزي کې “فراک” نومېږي. په لاس […]

افغان سنو

د ۲۰ پېړۍ په دویمه لسیزه کی د هند بازار کې د ښځو لپاره د مخ یو کریم مشهور شو چې “پټن والا” کمپنۍ له خوا جوړیدو. په هند کی د انګریزانو د راتلو سره د ښځو د سینګار ( میک اپ) توکي د نوابانو او راجه ګانو د میرمنو په فرمایش د یورپ نه […]

بوکڼۍ

د کولال په لاس جوړ، وړوکی بند مرتبان به زمونږ د ماشومتوب خزانه وه. ځینو به ورته هم دغه ویل خو په پیښور کې “بوکڼۍ” او په هند کې ” ګولک” په نوم پیژندل کیدو. په دې خاورین مرتبان کې د سکو د اچولو لپاره به یو سوری (چود) جوړ و. په کلیو کې ښځو […]

ایمپایر- سلطنت

دا د لاطیني ” امپیریم یا ایمپراری” نه راوتلی ټکی چې مفهوم يې راګیر یا راټولول کېږي. د انساني ژوند پېل د یو کور څخه وشو چې بیا د اولاد لپاره کورونه بېل شول. په عربي کې یو ځای لسو کورونو ته “معاشره” (عشره) د پښتو “ټولنه” ویل. له څو ټولنو به کلی، قصبه، ښاريه […]

پټاکيدانه

د افغانستان په قبيلوي ژوند کې د ښکار او د ځان ساتنې لپاره په هر دورکې د وسلو اړتيا وه. د غشو او ليندۍ نه واخلې ترچاقو توره، مچوغنه، پړې اوډبرې هر څه نه کار اخستل شوې دې. د ټوپکو جوړول او کارول په شپاړسمې ميلادي پيړۍ کې پيل شو او افغانستان ته د هند، […]

ويد څه وي؟

ويد په سانسکرت ژبې کې علم يا معلومات ته واي. دا د زاړه سانسکرت ژبې هغه په زرگونو بېتونه دي چې په هند کې د لرغونو زمانو راهيسې برهمنانو زمزمه کول او ځيني يې وروستو و ليکل شول. ددوي په عقيده دا د خدايانو سندرې وې چې سپيڅلو انسانانو واوريدې اونورو ته يې وروښودلې. ويدونه […]

چار آینه

شا و خوا دوه نیم زره کاله پخوا د روم پوځیانو به د جنګ په وخت د کمیس د پاسه نری ” مسین” څادر تړلو چې د تورې ګوزار سره زخمي نشي. بیا دا په ګول شکل کې د څرمنې تسمو سره جوړیدو. په پښتو کې دا ” سپر” او زغره نومېږي. د روم پوځيانو […]

اشک دان

په قدیم یونان او روم کې دا دود و چې د یو مړي د ویرژنو خپلوانو اوښکې به د خاورې یا شیشې په یو وړوکي بوتل کې راټول کړل. بیا به دا په قبر کې مړي سره د ډالۍ په توګه خښول. په فارسي کې د ” اشک دان” نوم هغه وړوکي بوتل لپاره کاریدو […]

جمدهر

دا په سانسکرت کې دوه اړخیزه نیغ خنجر ته وایی او ” کټار” هم بللې شي. د هند په لویه وچه جمدهر د پوځي وسلو یوه برخه وه. د فولادي “جمدهر” عمومي اوږد والی به څه د پاسه یو فټ او پلن والی نیم فټ و. دا یوه خطرناکه وسله وه ځکه د دې دواړه […]

خښتې

شاوخوا لس زره کاله کيږي چې انسان د غارونونه راووتلو، وحشي ځناوريې خپل ملگري کړل اود اوبو په غاړه يې ځان له د خټو اولوښې نه کورونه جوړکړل. هغه کور به يوه کوټه و اودغار په شکل گول چتونه او يوه تنگه دروازه يې لرله. کوم ځاې چې تيږې موندل کيدې، هغه يې هم کارولې. […]