Category: جوړښت

کيږدۍ

د کوچيانو کيږدۍ چې په نورو ځايونو کې خيمه او تمبو نومېږي، زيات وخت د اوښ د څرمنې نه جوړ وي. کوچيان د پړاو لپاره زيات وخت معلوم او اوبو ته نږدې ځايونه غوره کوي او هغه ځای ته د رسېدو سره له اوښانو او خرو بار پرانيزي. د هر چا کار معلوم وي او […]

څلوېښت جينکۍ

په ۲۰۰۵ م اوړي کې د وردګو يوې درې نه تېرېدو چې ليرې د خاورو د رنګ په يوې غونډۍ کې د کلا نښې ښکاره شوې. د هغه ځای اوسيدونکي يو همکار راته وويل چې دا “چهل دختران” نومېږي. د ځايي خلکو له خولې يوه کيسه يې وکړه چې يو وخت جنګ و. افغانستان په […]

د زديان مناره

په شلمې ميلادي پېړۍ کې د افغانستان په اړه معلوماتي پاڼو او کتابونو کې هيچا د دې منارې ذکر نه دی کړی. سبب يې دا و چې د بلخ او دولت اباد تر منځ په خام سړک ورتلل ګران وو. د بلخ نه ۲۷ کلوميټر ليرې د دولت اباد په ولسوالۍ کې يو ترکمن کلی […]

د اټک کلا

اټک ته پخوا خلکو اټک بنارس ويل ځکه دلته د دوو سيندونو (اباسين او کابل) اوبه يو ځای کېږي او هندوانو سپيڅلی ګاڼه. په ۱۵۵۵ م کې د مغل باچا همايون د مړينې نه وروسته د ده يو زوی جلال الدين محمد اکبر د هندوستان او بل ميرزا محمد حکيم د کابل او پېښور واکمن […]

د اټک په پله

په ماشومتوب کې به مو د اور ګاډي په سفر کې د دې پول نه د تيرېدو انتظار کوو. د پول د پاسه ما داسې ګڼله لکه چې په هوا کې الوزو ځکه ښکته يوازې د اباسين او د کابل سيندونو خړې او شنې اوبه مو ليدې شوې. د سيند د ماهيانو لپاره به ما […]

د جام مينار

” دا مينار ځان له يواځې او مکمل حالت کې ولاړ دی. بل څه ورته نږدې نشته ځکه په نږدې غونډيو د يو دوو ماڼيو کنډوالې هم نه ښکاري. د دې پر مخ د سر نه تر پایه، مستطيل، څلور ګوټيزه ، ولونه، ستوري او نورشکلونه په خټو کې ډېر په مهارت جوړ شوي دي.” […]

چهل زينه

د کندهار زوړ ښار شمال ته يو غر “سر پوزه” نومېږي چې له بېخه تر څوکې پورې يې يو وخت ۴۵ پوړۍ ورختلي وې. وروستو ترې ۴۳ پاتې شوې او په تاريخ کې د چهل زينو په نوم ياد شو. د غر په څوکه يو غار د خونې په شکل جوړ دی چې د شپاړسمې […]

د نهو ګومبدو جومات

د مزار ښار نه ۲۱ کلوميټر لوېديځ کې د بلخ ولسوالۍ کې افغانستان تر ټولو لرغونې جومات “مسجد نو ګومبد” په نهمې ميلادي پېړۍ کې جوړ شو. ځايي خلک ورته د “حاجي پياده” جومات هم وايي. هغه کس چې پلې حج له تللې و، د دې جومات سره څه اړيکې لرلې، څو ډوله داستانونه لري. […]

د پېښور بالا حصار

په پېښور کې د يوې شاهي استوګنځي زکر تر ټولو لومړې ۶۳۰ م کې د چن نامتو بودايي راهب خوان زانګ وکړو. دی پخپلو يادښتونو کې د ماڼۍ لپاره يو چيناي تورې “کنګ شينګ” کاروي. دی ليکي چې دا د ښار په هغې برخې کې و چې دېوال ترې تاو و. هغه د ښار په […]

د اوډيګرام تاريخي جومات

د پيښور نه سوات ته په لاره د “راجا ګيرا” نامتو کلا د اوډيګرام او د چاپېره سيمو مرکز و. د سوات پخوانې نوم “اوډيانه” له اوډيګرام اخيستل شوی دی، چې مانا يې سمسورباغ و. د لسمې ميلادي پېړۍ په وروستيو کې د غزني سلطان محمود پر هند خپل بريدونه پېل کړل. د اباسين پر […]