Category: جوړښت

د نهو ګومبدو جومات

د مزار ښار نه ۲۱ کلوميټر لوېديځ کې د بلخ ولسوالۍ کې افغانستان تر ټولو لرغونې جومات “مسجد نو ګومبد” په نهمې ميلادي پېړۍ کې جوړ شو. ځايي خلک ورته د “حاجي پياده” جومات هم وايي. هغه کس چې پلې حج له تللې و، د دې جومات سره څه اړيکې لرلې، څو ډوله داستانونه لري. […]

د پېښور بالا حصار

په پېښور کې د يوې شاهي استوګنځي زکر تر ټولو لومړې ۶۳۰ م کې د چن نامتو بودايي راهب خوان زانګ وکړو. دی پخپلو يادښتونو کې د ماڼۍ لپاره يو چيناي تورې “کنګ شينګ” کاروي. دی ليکي چې دا د ښار په هغې برخې کې و چې دېوال ترې تاو و. هغه د ښار په […]

د اوډيګرام تاريخي جومات

د پيښور نه سوات ته په لاره د “راجا ګيرا” نامتو کلا د اوډيګرام او د چاپېره سيمو مرکز و. د سوات پخوانې نوم “اوډيانه” له اوډيګرام اخيستل شوی دی، چې مانا يې سمسورباغ و. د لسمې ميلادي پېړۍ په وروستيو کې د غزني سلطان محمود پر هند خپل بريدونه پېل کړل. د اباسين پر […]

په ډېلي کې د لوديانو نښې

د پېنځلسمې ميلادي پېړۍ په نيمايي کې بهلول لودي د هند واکمن شو خو د ده زيات وخت د نورو سيمو د نيولو او هلته د خلکو په ابادولو تېر شو. د ده زوی نظام خان سکندر لودي د ۱۴۸۹ م نه تر ۱۵۱۷ م پورې د هند واکمن و او د ډېلي نه بهر […]

زمری که سپی؟

‍په هرات کې د خواجه عبد الله انصاري مقبرې ته تلونکو ته به دا څرګنده وي چې په هغې لوې انګڼ کې نامتو باچاهان او صوفيان خښ دي. د ۱۱ پېړۍ صوفي شاعر او فېلاسوف په هرات کې په ۱۰۰۶ م کې زيږېدلې او په ۱۰۸۸ م کې وفات شو. د ده مزار د هرات […]

د يو پله سفر

د لندن د ټېمز په سيند څو پلونه جوړ دي چې يو يې “لندن برج” په ۱۸۳۰ م کې د بريطانيې يو نامتو مهندس “جان رېني” وروستې شهکار و. په سلو کالو کې د لندن پل په ستنو خټه ونښته او د اس گاډو ځاې هغو لويو لاريو ونيولو چې هره ورځ په ټنونو مال […]

د بابر باغ

بابر د گلونو لېواله و او هر بوټي او گل ته په کتلو خوشالېدو، په شين کبل به يبله پښې گرځيدو او د گل يوې يوې پاڼې ته به ځير و. ده وصيت کړې و چې قبر به يې کچه ( خام ) وي او دالان به هم ورباندې نه وي چې باران پرې ورېږي […]

د تاج بيگ ماڼۍ

په ۲۷ دسمبر ۱۹۷۹ م کې کله چې روسانو په افغانستان بريد وکړ نو د دوي يوې ډلې چې پکې ۷۰۰ پوځيان شامل و، کابل کې د مهمو ودانيو د کنټرول اخستو دنده وسپارل شوه. هغه شپه د روس د استخباراتو، کې – جي – بي د ” سپيتناز ځانگړي ځواک ” ۵۴ غړو ته […]

د ضحاک کلا

په شپږمې ميلادي پېړۍ کې جوړه د باميانو د ضحاک کلا د هغو نسواري او سوربخنو تيږو نه جوړه ده چې هم د دې غره نه يې توږلې وې. دا د “شهرضحاک” او ” شهر غلغله” په نومونو يادېږي او هر يو يې لپاره خلک بېلا بېل کيسې لري. ضحاک د افغانستان هغه باچا و […]

روښاني مقبرې

د پېښور ښارپه سوېل لوېديځ کې کوهاټ ته په لويه لاره، يو وړوکې سړک کوټله محسن خان نومې سيمې ته تاوېږي. دلته د شپاړسمې پېړۍ په نيماي کې يوه کوټله (کلا) نواب مستجاب جوړه کړې وه چې د محراب د پاڅه په يوې کوټې کې د پښتو نامتو شاعر مشر خوشال خان خټک بندي ساتل […]