لومړې اريايي باچا

لومړې اريايي باچا

د هند په شمالي ولايت بهار د مگهد سلطنت د نندا نومې ټبر په لاس کی و او د باچا يوه ښځه د هندوانو د ټيټې طبقې نه وه. د هغې ښځې په ضد په شاهي ماڼۍ کې سازشونه کيدل او کله چې دا حامله شوه نوپه دې ويره چې څوک ورته تاوان وونه رسوي،…

Read more »

انځورگره

انځورگره

فوزيه ډېره ناهيلې وه…د خپل کور نه…ماشومانو نه او د مشين غوندې خپل ژوند نه چې نه يې څرخوونکې او نه چلوونکې يې ليدلې شو. د ځان په شان نورو ښځو نه يې پوښتنې کولې او ټولو ورته ويل چې د کور د ښځو ژوند هم داسې وي. د هغې لپاره دا د منلو نه…

Read more »

مطبوعاتي غونډه يا پرېس کانفرنس

مطبوعاتي غونډه يا پرېس کانفرنس

د ټلويژن په خبرونوکې به موليدلې وي چې يومهم کس يا کسان د بې شميرو ژورنالسټانو مخې ته ددوي پوښتنې ځوابوي. دا مطبوعاتي غونډه وي چې د خبري يا د پرېس کانفرنس په نوم ياديږي او د خپرونولپاره د خبر يوه سرچينه وي. د غونډې موخه مطبوعاتي غونډې ډېر کله د حکومت، ددې د وزارتونو…

Read more »

کڅ څه وي؟

کڅ څه وي؟

د بهاندو اوبو پرغاړه د کروندې وړ د مځکې يو هواره غټه برخه “کڅ” نومېږي. که چېرته دا ټوټه وړه وي او شاوخوا يې غرونه، غونډۍ ليا کندې وي نو هغه ته بيا “کڅۍ” ويل کېږي. په جنوبي پښتونخوا کی يوه سيمه د گل کڅ په نوم شته. د شاه مامود ليکنه

Read more »

مرهټه

مرهټه

مها په سانسکرت کی لوې او راشټي يا راشټه د ځاې يا د قام لپاره کاريږي. د هندي ارياي نژاده خلک چې د هند د اوسني مهاراشټره ايالت کی اوسيدل لکه د پښتنو څو قامونه لري. دوي په مراټهي ژبه خبری کوي او په سيمې کې نورو خلکو هم دا ژبه تری زده کړی ده.…

Read more »

سمندري ناروغي

سمندري ناروغي

کال ۱۹۸۶ م د جولاي د مياشت په يو سهار زه د بريطانيې دجنوبي ساحل پورټسميت بندر کې د بېړۍ په انتظار ولاړه وم. په سوونوموټری او لارۍ په قطار کې ولاړو. د فرانسی نه بېړۍ رارسيدلی وه اوگاډي ترې راوتل. ما د سلو نه زيات وشمېرل خوپاېله ې نه وه. وروسته خبر شوم چې…

Read more »

فاهيان

فاهيان

د چين د چنگان ولايت د يو وړوکي خانقاه بوداي راهبانو د شولو فصل پريکوو. ناببره څوتورې په لاس راغلل چې وريژې ترې وتښتوي. نورراهبان له وېرې وتښتېدل خو يو ځوان هم هلته ودرېدواوډاکوانوته يې ووېل، ” که تاسووريژو ته اړتيا لرئ نوڅومره چې موپکاروي ترې واخلئ. خوکه پخوا موخيرات کړې وې نودا حال به…

Read more »

منډيگک

منډيگک

د کندهارپه لويديځ کی ۵۵ کلوميترۍ کې د کشک نخود رود يووخت د ارغنداو د سيند سره سيالي کوله. درې نيم زره کاله پخوا دا سيمه شنه او سمسوره وه. ددې ځاې خلکو په کال کې دوه وارې د زمکې نه غنم او جوار راټولول. ددې مخروطي غونډۍ د هرات او فراه قافلو ته د…

Read more »

کوټله محسن خان

کوټله محسن خان

څلورپېړۍ کېږي چې د پېښور نه د دره ادم خېلو ته په لاره د مومندو يو ټبر د باړې سيند په غاړه يو کلې اباد کړو. په ۱۶ پيړۍ کې بايزيد روښان د مغل باچا اکبر په ضد پاڅون کړی و چې وروستو دده د کورنۍ خلکو د جهانگير باچا له خوا زمکې واخستې او…

Read more »

آمو

آمو

دا سيند په اريايي ژبه کې ” وکشو” نومېدو چې خپله سرچينه نه لري بلکې د دوو نوروسيندونو” وخش” او “پنج” د اوبو په يوځاې کېدو جوړېږي. هغه دواړه سيندونه د پاميرترټولو لوړې څوکې نه راوځي. د اباسين په شان آموسيند هم څو نومونه لري. يو وخت به ورته ” گوزان ” وېل کېده. ساسانيانو…

Read more »

د شيرشاه کلي ته

د شيرشاه کلي ته

د هند د بهارولايت د مرکز پټنې د پوليسو مشر راته وېلي و چې سهسرام ته د ورتلونه يوه ورځ وړاندې بايد دده نه اجازه واخلم زما دوه ورځې يو خوا بل خوا په مرکو تيری شوې. په درېمه ورځ يووېگن د سپېده چاودېنه وړاندې د هوټل مخې ته ولاړ و. خوما سره وخت نه…

Read more »

ته په دکن خوشاله گرځه

ته په دکن خوشاله گرځه

ته په دکن خوشاله گرځه…د زيړو گلو باغ دی چا ته وسپارنه د گنگا د وادۍ په دکشڼ يا جنوب کى هغه لوی مثلث چې په سمندر کی غزېدلی ښکاري د دکن سيمه وه. دا د يو لوې مېزپه شان دغرونو د دريو سلسلو په مينځ کى دوه سرحدونه لري چې لوېديځ او ختيځ ساحلونه…

Read more »

سرهند

سرهند

په لوېديځ پنجاب کې اريايانوخپلې نښې د ستلج سيند په غاړه د يوې غونډۍ د پاسه پرېښودل چې پخپلو سندروکې يې ” ستودره دېش” په نوم يادوو. په يوولسمې ميلادي پېړۍ کې کله چې هندو شاهان دافغانستان نه ووتل نودا ځاې يې خپله پلازمېنه کړه. په دولسمې پېړۍ کې د هند خواکمن باچا پرتهوي راج…

Read more »

غرور او تعصب

غرور او تعصب

د انگلستان د کلاسيک ادب ناول “پرايډ اينډ پريجوډيس” يا کبراو تعصب په ۱۷۹۷ م کې خپور شو. ليکواله جېن اسټن په ۱۷۷۵ م کی وزيږيده. د ليک ولوست سره سره يې د وړوکي عمر نه د شعر او د وړو ډرامو په ليکلو لاس پوری کړی و. هغی څو ناولونه او لنډی کيسې وليکلی…

Read more »

نوبهار

نوبهار

هغو لومړيو خلکو چې د هند په شمال کې د بوداي دين تبليغ وکړو، يو پکې بهاليکا نوميدو. د بودا منونکي په دې باور دي چې بهاليکا د بودا څوويښتو سره د افغانستان شمال ته ولاړو، هلته يې يومعبد جوړکړوچې پکی دا وېښته ايښي و. وروسته هغه ځاې د بوداي زدکړو لوې مرکزاو شاو خوا…

Read more »

احمد شاهي پوځ

احمد شاهي پوځ

په ۱۷۴۹ م کې د نيشا پورد محاصرې پروخت افغان پوځيانو خپله خزانه لوټ کړه. يو افسراحمد شاه دراني ته خبريوړو نو هغه هيڅ غبرگون څرگند نکړو. کله چې هغه افسر خپله خبره تکرارکړه، نو ورته يې ووېل،” اې بې عقله، ته خبر يې چې زه هم له دی عسکرونه يم، ددوي په تورو او…

Read more »

خښتې

خښتې

شاوخوا لس زره کاله کيږي چې انسان د غارونونه راووتلو، وحشي ځناوريې خپل ملگري کړل اود اوبو په غاړه يې ځان له د خټو اولوښې نه کورونه جوړکړل. هغه کور به يوه کوټه و اودغار په شکل گول چتونه او يوه تنگه دروازه يې لرله. کوم ځاې چې تيږې موندل کيدې، هغه يې هم کارولې.…

Read more »

خوشاله شهزاده

خوشاله شهزاده

دښارپه منځ کې په لوړې مينارې د يو شهزاده مجسمه ولاړه وه. خلکود مينې نه ورته خوشاله شهزاده وېل. مجسمه په طلاي پترو پوښلې، سترگوکې يې نيلم اود تورې په لاستي يوغټ او تک سور ياقوت خښ و. هرڅوک چې د مينارې څنگ نه تېريدل نو يوه شېبه مجسمې ته به يې وکتل، ددې ښايست…

Read more »

خروشتي

خروشتي

خروشتي د يوليکدود نوم و چې په دريم ق. م پيړۍ کې رواج شو. ددې الفبا ښاي د ارامي (اراميک) ژبې نه اخستل شوي و. دا ليکدود د هند په شمال لوېديځ، افغانستان او مرکزي ايشيا ځينو ملکونوکې د څلورمې ميلادي پيړۍ ترپاې کاريدو. وروستوددې ځاې برهمني او پالي ليکدود ونيولو. برهمني ليکدود د خروشتي…

Read more »

ډايري ليکل

ډايري ليکل

ما يو وخت پخپل کتابگوټي کې وليکل، ” بيگا د هندوستان جازونو د پيښور په ايرپورټ بمباري وکړه. مونږ شميرل. پورا اته بمونه و، اسمان به سور شو” کلونه وروسته مې هغه ډايري ولوستله نو د ۱۹۶۵ م د اوولسو ورځود جنگ حال مې داسې ليکلې و لکه چې څوک د يو فلم حال ليکي.…

Read more »

اکره

اکره

په ۱۸۴۷ م کې د انگريزانو پوځ په لومړي ځل بنو ته ورسېدو نو ددوی مشر جنرال کورټلينډ د ښار نه نهه ميله جنوب لويديځ کې د غونډيويوې لړۍ سره نږدې خپل کيمپ ولگوو. دا غونډۍ د زمکې نه شل ميټره لوړې دي او پخوا وختونو راهيسې ” اکره” نوميږي. د هند پوځيانو د خيمو…

Read more »